Ölçülebilir Ekonomik Daralma ve Para Birimindeki Değer Kaybı
Amerikan yaptırımlarının İran hükümeti üzerinde kayda değer bir yük oluşturmadığı iddiaları, ekonomik veriler ve resmi itiraflarla çelişmektedir. Çok uluslu şirketlerin ve küresel finans kuruluşlarının Tahran'la ticaret yapmak yerine Amerika Birleşik Devletleri pazarına ve bankacılık ağlarına erişimi öncelemesi sebebiyle, ABD'nin tek taraflı yaptırımları muazzam bir baskı yaratmaktadır. Sonuç olarak yabancı firmalar, cezai yaptırımlarla sistem dışı kalmamak adına Washington'ın kısıtlamalarına düzenli olarak uymakta; bu durum da İran rejimini yabancı sermayeden ve ticaret kanallarından mahrum bırakmaktadır.
Ortaya çıkan bu sarsıntı, İran riyalinin değerinde sert bir düşüşe yol açtı. 2013 yılında yaklaşık 30.000 riyal seviyesinde işlem gören Amerikan doları, Eylül 2018'e gelindiğinde 150.000 riyale kadar fırladı. Bu sert devalüasyon ithalat fiyatlarının tırmanmasına neden oldu, yerli üreticileri mevcut sözleşmelerini feshetmek zorunda bıraktı ve ülke genelindeki sanayi üretimini ciddi biçimde geriletti.
Sanayide Kapanmalar ve İstihdamın İstikrarsızlaşması
Amerikan kısıtlamalarının ülke içindeki sonuçları bizzat devlet güdümündeki medya organları tarafından dahi kabul edilmiştir. İran'ın resmi haber ajansı IRNA (İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı), ülkedeki sanayi tesislerinin, atölyelerin ve madencilik işletmelerinin yaklaşık yüzde yetmişinin faaliyetlerini durdurduğunu veya iflas ettiğini itiraf etti. Eş zamanlı olarak ülke genelinde işsizlik oranı yüzde 12,1'e tırmanarak üç milyon vatandaşı işsiz bıraktı.
Gittikçe artan bu baskılar, İran parlamentosuna sunulan bir raporda yaygın işsizliğin rejim istikrarına doğrudan bir tehdit oluşturduğu yönünde uyarıların yapılmasına yol açtı. Çok taraflı izleme kuruluşları da benzer sıkıntıları kayda geçirdi: Petrol satışlarının dibe vurmasıyla Uluslararası Para Fonu (IMF) ekonomide art arda yüzde 1,5 ve yüzde 3,6'lık daralmalar öngörürken, Dünya Bankası enflasyonun yüzde 31,2'ye ulaşmasıyla birlikte yüzde 3,7'lik bir ekonomik küçülme tahmininde bulundu.
Katlanan Finansal İzolasyon ve Hedefli Yaptırımlar
Amerika Birleşik Devletleri'nin baskı tedbirleri, yaptırımların delinmesini önlemek ve devlet gelirlerini kısmak amacıyla daha da genişletildi. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent yönetimindeki Hazine Bakanlığı girişimlerinin, yaptırımları aşma yollarını tespit edip kapatırken rejimin deniz yoluyla yaptığı petrol ihracatını da etkin şekilde azalttığını vurguladı. Rubio, İran'ın her gün para kaybetmesiyle ekonomik tedbirlerin kümülatif bir etki yarattığını, açık denizlerde kalan az sayıdaki petrol varili de tükendiğinde rejimin petrol gelirlerinin neredeyse tamamen buharlaşacağını belirtti; ayrıca Washington'ın ekonomik hamlelerinin Tahran ekonomisini çökerttiğini ve geniş çaplı askeri operasyonlara duyulan mevcut gereksinimi ortadan kaldırdığını ifade etti.
Bununla birlikte, uluslararası müttefikler de İran'ın mali ve ticari ağlarını kısıtlamak amacıyla paralel adımlar attı. Kanada; Bank Melli, Bank Mellat, Ulusal İran Petrol Şirketi (NIOC) ve Ulusal İran Tanker Şirketi (NITC) gibi önde gelen kuruluşların da aralarında bulunduğu on bir İranlı kuruluşu hedef alan yeni tedbirleri yürürlüğe koydu.