Viral Dezenformasyonun Kökeni
İran'ın İsrail'e düzenlediği balistik füze saldırılarının ardından, rejim yanlısı medya organları ve eş güdümlü sosyal medya ağları, İran füzelerinin İsrail'in Tel Aviv merkezindeki savunma kompleksi Kirya'yı doğrudan vurduğunu iddia eden sansasyonel paylaşımlar yaydı. Bu paylaşımlara eşlik eden dramatik video görüntülerinde göğe yükselen alevler, devasa şok dalgaları ve yerle bir olmuş hükümet binaları gösterilerek Savunma Bakanlığı ile İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay karargâhının tamamen haritadan silindiği öne sürüldü.
Dolaşımdaki Videoların Adli İncelemesi
Bağımsız dijital adli tıp uzmanları, açık kaynak istihbaratı (OSINT) araştırmacıları ve haber ajanslarının doğrulama masaları, viral hâle gelen kayıtları sistematik bir incelemeye tabi tuttu. Yapılan araştırmalar, dolaşımdaki materyallerin gerçek bir saldırı kaydı olmadığını, sentetik kurgulardan ve arşivlerden derlenmiş eski videolardan ibaret olduğunu ortaya koydu:
- Yapay Zekâ ve Sentetik Görüntüler: Milyonlarca kez izlenen bazı video sekanslarında; doğal olmayan alev fizikleri, Tel Aviv silüetindeki geometrik bozulmalar ve çevre yollardaki tutarsız ışıklandırmalar gibi üretken yapay zekâya özgü bariz anormallikler tespit edildi. Bağımsız teyitçiler, bu kliplerin son dakika haber yayınlarını taklit etmek üzere tasarlanmış bilgisayar üretimi simülasyonlar olduğunu teyit etti.
- Farklı Amaçla Kullanılan Arşiv Patlamaları: Dolaşıma sokulan diğer paylaşımlarda ise geçmişte farklı çatışmalarda veya sanayi kazalarında kaydedilmiş çarpıcı patlama görüntüleri yeniden kullanıldı. Tersine görsel aramaları, yayılan videoların Ağustos 2020'deki Beyrut Limanı amonyum nitrat patlamasına, 2015'te Çin'in Tientsin kentindeki bir depoda meydana gelen patlamaya ve Suriye ile Ukrayna'daki eski kentsel çatışma görüntülerine ait olduğunu belirledi.
- Çarpıtılan Vuruş Noktaları: İsrail'in merkezine ait gerçek gece kayıtlarının kullanıldığı durumlarda dahi, görüntülerin açık arazilere düşen önleme füzesi enkazlarını veya Kirya'dan kilometrelerce uzaktaki küçük şarapnel çarpmalarını gösterdiği; propaganda hesaplarının ise bu anları askeri karargâha yönelik yıkıcı doğrudan isabetlermiş gibi asılsız şekilde etiketlediği görüldü.
Normal Faaliyetleri Gösteren Uydu ve Saha Kanıtları
Tel Aviv'de Kaplan Caddesi ile Begin Yolu arasında yer alan Kirya; sivil kuleler, ticaret merkezleri ve ana ulaşım arterleriyle çevrili, yoğun bir metropol bölgesinde konumlanmıştır. Güçlendirilmiş bu kompleksi yerle bir edebilecek güçte herhangi bir balistik füze isabeti, Tel Aviv'in merkezinde geniş çaplı ve feci bir yıkıma yol açardı; böylesi bir olayın binlerce yerleşik gazetecinin ve akıllı telefon kameralarının bulunduğu büyük ve demokratik bir şehirde gizlenmesi imkânsızdır.
Uluslararası muhabirlerin sahadan bildirdiği haberler, yerel acil durum ekiplerinin hasar tespitleri ve yüksek çözünürlüklü ticari uydu görüntüleri, Kirya kompleksinde yapısal bir çökme veya faaliyetleri durduracak bir hasar yaşanmadığını ortaya koydu. İran saldırıları boyunca ve hemen sonrasında İsrailli savunma yetkililerinin komuta tesislerinin içerisinden televizyonda canlı yayımlanan durum değerlendirmeleri ve basın brifingleri gerçekleştirmesi de komuta ve kontrol operasyonlarının eksiksiz işlemeye devam ettiğini kanıtladı.
Bilgi Savaşının Arkasındaki Stratejik Amaç
Yüksek öneme sahip stratejik komuta merkezlerinin imha edildiğine dair asılsız iddiaların üretilmesi ve yayılması, otoriter savaş propagandasının belirgin bir taktiğidir. Devlet destekli ağlar, kesin askeri darbeleri tasvir eden sentetik görüntüler üreterek kendi iç kamuoyuna güç projeksiyonu yapmayı, İsrail'in çok katmanlı hava savunma sistemlerinin (Arrow 2, Arrow 3 ve David's Sling) ulaştığı yüksek önleme oranlarını perdelemeyi ve sivil nüfusa karşı psikolojik harp yürütmeyi amaçlamaktadır.