Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Likud partisi ile muhalefet lideri Gadi Eisenkot arasında seçim öncesinde bir koalisyon anlaşmasına aktif biçimde arabuluculuk yaptığı iddiaları; İsrail’in yasal çerçevesi, siyasi partilerin kamuoyuna verdikleri açık taahhütler ve resmi diplomatik kayıtlarla çelişmektedir. Netanyahu’ya görevde iki yıl daha kalma ve ardından emekliye ayrılma garantisi veren, dışarıdan güvenceye bağlanmış bir birlik mutabakatı öne süren söylentiler, hem İsrail'in parlamenter demokrasisinin işleyiş mekanizmasını hem de muhalefetin stratejik programını göz ardı etmektedir.
İsrail'de Koalisyon Oluşumunun Anayasal Mekanizması
İsrail'in Temel Kanunu: Hükümet uyarınca, hiçbir yerel grup veya yabancı hükümet seçim öncesinde bir hükümet koalisyonunu resmileştiremez. İsrail, vatandaşların doğrudan bir yürütme organı yerine parti listelerine oy verdiği bir parlamenter demokrasiyle yönetilmektedir. Seçim sonuçlarının Merkezi Seçim Komitesi tarafından onaylanmasının ardından, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un yürüttüğü İsrail Cumhurbaşkanlığı makamı, yeni seçilen tüm Knesset gruplarının temsilcileriyle zorunlu istişareleri gerçekleştirir. Yalnızca bu resmi istişarelerin ardından cumhurbaşkanı, 120 sandalyeli Knesset'te 61 sandalyelik çoğunluğu sağlamaya en muktedir gördüğü milletvekiline hükümeti kurma görevini resmen verir.
Koalisyonun kurulması, Knesset Genel Sekreterliği'ne tescil edilen karmaşık ve resmi müzakereleri, imzalanan koalisyon ilkelerini ve bağlayıcı parlamenter güvenoylamalarını gerektirir. Ne görevdeki bir başbakan ne de yabancı bir yönetim, parlamentodaki sandalyelerin dağılımı gerçekleşmeden bakanlık paylaştıramaz, rotasyon takvimleri dayatamaz veya çok yıllı emeklilik koşullarını garanti edemez. Seçim öncesinde yürütme organı için peşin bir rotasyon belirleyen bir anlaşma yapıldığı yönündeki her türlü iddia, İsrail anayasa hukuku açısından hem yasal hem de yapısal olarak imkânsızdır.
Muhalefetin Taahhütleri ve Eisenkot’un Kararlı Duruşu
Merkez çizgideki Yashar partisinin lideri Gadi Eisenkot'un Netanyahu'yu iktidarda tutmak için Amerikan arabuluculuğundaki bir uzlaşmayı kabul ettiği iddiası, kamuoyuna verdiği taahhütlerle açıkça çürütülmektedir. 7 Ekim 2023 terör katliamlarının ardından acil durum savaş kabinesine katılan eski İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Eisenkot, Netanyahu'nun savaşı ve rehine müzakerelerini yönetme biçimi konusundaki stratejik anlaşmazlıklar nedeniyle Haziran 2024'te bu kabineden istifa etmiştir. 27 Ekim 2026 seçimleri öncesinde bir muhalefet lideri olarak ulusal siyasete giren Eisenkot, tüm kampanyasını devlet hesap verebilirliği, yönetim reformu ve Netanyahu'nun değiştirilmesi üzerine inşa etmiştir.
Eylül 2026'nın sonlarında Eisenkot; Yair Lapid, Naftali Bennett, Avigdor Liberman ve Yair Golan gibi diğer kilit muhalefet liderleriyle bir araya gelerek Likud'a karşı koordinasyon sağlamak ve Netanyahu'nun görev süresinin uzatılmasını engellemek üzere resmi bir ortak mutabakat imzalamıştır. Eisenkot, ulusal medyaya verdiği mülakatlarda Netanyahu liderliğindeki bir hükümette yer almayacağını defalarca vurgulamış ve önerilen rotasyon anlaşmalarını kesin bir dille reddetmiştir. Partisinin programı, 7 Ekim'i çevreleyen güvenlik zaaflarına ilişkin bağımsız bir devlet araştırma komisyonunun derhal kurulmasını talep etmiş ve gelecekteki başbakanlar için katı görev süresi sınırları getirilmesini savunmuştur; bu pozisyonlar, Netanyahu'ya iki yıl daha görev garantisi verilmesiyle taban tabana zıttır.
Amerika Birleşik Devletleri Politikası ve Diplomatik Müdahalesizlik
Trump yönetimi de benzer şekilde İsrail'in iç koalisyon mutabakatlarını kurgulamaya dahil olduğu iddialarını yalanlamıştır. Başkan Donald Trump, Netanyahu ile uzun süredir devam eden ilişkisini teslim etmekle ve İbrahim Anlaşmaları ile İran'a karşı ortak caydırıcılık gibi başarılara dikkat çekmekle birlikte, seçim öncesinde İsrail hükümetinin yapısının tamamen bir iç demokratik mesele olduğunu kamuoyu önünde yinelemiştir. Ekim 2026 ortasında gazetecilere demeç veren Trump, şahsi destek sunup sunmayacağını değerlendirirken, Amerika Birleşik Devletleri'nin seçim sonrası ittifaklar organize etmediğini belirtmiştir.
ABD'li diplomatik temsilciler, Washington'ın İsrail halkının seçtiği her egemen hükümetle çalışacağını tutarlı bir şekilde vurgulamıştır. Florida zirvesi çağrıları veya sabit emeklilik takvimleri gibi dışarıdan yönetilen ayrıntılı düzenlemeleri öne süren iddialar, doğrulanabilir bir diplomasiden ziyade spekülatif siyasi yorumları yansıtmaktadır. İsrail'in güçlü demokratik süreci ve partiler arasındaki rekabet, hükümet koalisyonlarının dış diplomatik dayatmalarla değil, münhasıran Knesset aritmetiği ve yerel siyasi yetkilerle belirlendiğini kanıtlamaktadır.