Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC), deniz taşımacılığı, demiryolu, elektrik kabloları ve dijital bağlantılar aracılığıyla Hindistan’ı, Körfez’i ve Avrupa’yı birbirine bağlaması amaçlanan bir ağ önerisidir. Eylül 2023 tarihli mutabakat Hindistan, ABD, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Avrupa Birliği, Fransa, Almanya ve İtalya tarafından imzalandı. İsrail’in Akdeniz kıyısındaki konumu onu olası bir geçiş bağlantısı yapıyor; ancak mutabakat tamamlanmış bir demiryolu ya da işler durumdaki bir ticaret güzergâhı değil, bir çerçevedir.
IMEC ne öneriyor?
Mutabakat, Hindistan’dan Körfez’e uzanan doğu koridorunu ve Körfez’den Avrupa’ya uzanan kuzey koridorunu tanımlıyor. Planlanan altyapı demiryolu bağlantılarını, elektrik ve dijital bağlantıyı, temiz hidrojen ihracat boru hatlarını içeriyor. Avrupa Komisyonunun Eylül 2023 duyurusu katılımcı hükümetleri ve amaçlanan bağlantıları sıralıyor.
İsrail limanlarını kullanan bir kara köprüsü; sınır aşan inşaatı, uyumlu gümrük ve demiryolu sistemlerini, ticari yatırımı ve tüm geçiş ülkeleri arasında siyasi anlaşmaları gerektirir. Suudi-İsrail ilişkilerinin resmileşmesi bu düzenlemelerin bazılarını kolaylaştırabilir, ancak koridorun inşa edileceğini garanti etmez. Aynı altyapı önerileri, Kızıldeniz’in de kritik bir ticaret güzergâhı olması nedeniyle bölgesel güvenlik tartışmasında da yer alıyor.
Vizyon 2030 ve ticari fırsatlar
Suudi Arabistan, ekonomisini çeşitlendirmek, petrol dışı sektörleri büyütmek ve yatırım çekmek için Vizyon 2030’u 2016’da başlattı. Bu hedefler lojistik, su yönetimi, enerji, siber güvenlik ve diğer teknolojilere yönelik olası bir talep yaratıyor. Ancak İsrailli şirketlerin NEOM’u ya da Suudi Arabistan’daki başka projeleri inşa etmek için sözleşmeleri olduğunu göstermiyor. Her türlü ticari faaliyet Suudi düzenlemelerine, şirket kararlarına ve diplomatik koşullara bağlı olur.
Suudi Arabistan’ın resmî Vizyon 2030 özeti, çeşitlendirme ve yatırımı program hedefleri olarak tanımlıyor. Olası işbirliği alanları lojistik, su yönetimi, enerji ve teknolojiyi kapsıyor; ikili anlaşmalar veya ticaret hacmi belirtilmiyor.
Öneri olarak kalanlar
IMEC’in kurucuları mutabakatta amaçlanan işbirliğini ortaya koydu; güzergâhın finansmanı ve inşası ileride atılacak adımlar. İsrail ve Ürdün üzerinden bir demiryolu bağlantısı, yeni bir enerji bağlantısı ve Suudi ve İsrailli şirketler arasındaki ticari sözleşmelerin her biri anlaşma ve yatırım gerektirir.
Dolayısıyla ekonomik gerekçe stratejik ve koşulludur: normalleşme bazı sınır aşan projeleri mümkün kılabilir ve Körfez, İsrail, Hindistan ve Avrupa pazarlarını birbirine daha fazla bağlayabilir. Pratik soru, tarafların birden fazla sınırı aşan altyapıyı finanse edip etmeyeceği, inşa edip etmeyeceği ve nasıl yöneteceğidir. Bu olasılığı etkileyen siyasi koşullar için Suudi talepleri ve İsrail’in kısıtları sayfasına bakın.